Chống ẩm trong nhà: làm theo thứ tự nào cho đỡ tốn
Ẩm không làm hỏng nhà trong một ngày. Nó làm dần: mùi trong tủ, vệt xám ở góc tường, cánh cửa gỗ khó đóng hơn mọi năm, dây da nứt. Tới lúc nhìn thấy rõ thì đã phải sửa chứ không còn phòng được.
Thứ tự dưới đây xếp theo tiền: làm hết nhóm rẻ trước, rất nhiều nhà dừng được ở đó.
Bước 0 — tìm cho ra nguồn
Trước khi mua bất cứ thứ gì, cần biết ẩm từ đâu. Ba nguồn chính, cách xử khác hẳn nhau:
- Ẩm từ ngoài vào — mùa nồm, mưa kéo dài, không khí ngoài trời ẩm hơn trong nhà. Đặc điểm: sàn và tường "đổ mồ hôi", xảy ra đồng loạt cả nhà.
- Ẩm do rò rỉ — ống nước, mái, tường ngoài thấm. Đặc điểm: vết ẩm ở một chỗ cố định, lan dần, và không phụ thuộc thời tiết ngoài trời.
- Ẩm do sinh hoạt — nấu nướng, tắm nước nóng, phơi đồ trong nhà, người ở đông trong phòng kín. Đặc điểm: nặng nhất ở bếp, nhà tắm và phòng ngủ ban đêm.
Cách phân biệt nhanh: dán một miếng ni lông kín lên chỗ tường nghi ẩm, để một ngày. Nước đọng ở mặt ngoài ni lông là ẩm từ không khí; đọng ở mặt trong (sát tường) là ẩm từ trong tường ra — tức là rò rỉ hoặc thấm.
Nhóm không tốn tiền
- Mở cửa đúng lúc, đóng cửa đúng lúc. Ngày nồm thì đóng — mở cửa là mời hơi ẩm vào. Ngày khô hanh thì mở thật rộng để đổi không khí.
- Bật quạt hút khi nấu và khi tắm, và để chạy thêm mươi phút sau khi xong. Bật lúc đã mù hơi nước là đã muộn.
- Không phơi đồ trong phòng kín. Một mẻ đồ ướt bốc hơi hết vào chính căn phòng đó.
- Kéo đồ ra khỏi tường vài centimet: tủ áp sát tường là chỗ mốc hình thành mà không ai thấy.
- Mở cửa tủ quần áo vài giờ mỗi tuần cho thông.
Nhóm rẻ
- Gói hút ẩm trong tủ quần áo, tủ giày, hộp đựng đồ da và đồ điện tử. Thay định kỳ, vì gói bão hoà thì vô dụng.
- Than hoạt tính hoặc vôi sống trong hộp có nắp đục lỗ, đặt ở kho và gầm cầu thang.
- Đệm chân tủ để nâng đồ gỗ khỏi sàn vài centimet.
- Ron cửa mới cho cửa ra ban công và cửa sổ — vừa chống ẩm vừa chống bụi và ồn.
- Ẩm kế — món rẻ mà cho biết mình đang ở mức nào, thay vì đoán.
Nhóm tốn hơn
- Máy hút ẩm — hiệu quả rõ với phòng kín. Chọn theo diện tích phòng và nhớ đổ nước hoặc lắp ống thoát.
- Chế độ khô của điều hoà — có sẵn trên hầu hết máy, tốn điện ít hơn chế độ lạnh khi mục tiêu là hút ẩm.
- Quạt hút gắn tường cho nhà tắm không có cửa sổ — nhiều nhà thiếu hẳn thứ này.
- Sơn chống ẩm cho mảng tường hay bị — chỉ có tác dụng nếu đã xử lý nguồn thấm trước.
Nhóm phải gọi thợ
- Chống thấm tường ngoài, chống thấm sân thượng và ban công.
- Tìm và sửa điểm rò ống nước âm tường.
- Xử lý chân tường bị ẩm ngược từ nền lên.
Đây là nhóm đắt nhất nhưng cũng là nhóm giải quyết tận gốc. Nếu nguồn là rò rỉ hoặc thấm mà chỉ chạy máy hút ẩm thì tốn điện mãi mà tường vẫn hỏng dần.
Xử lý mốc đã có — và phần an toàn
- Lau mốc nhẹ bằng dung dịch tẩy pha loãng hoặc giấm, sau đó lau khô hoàn toàn. Mốc quay lại nếu bề mặt còn ẩm.
- 🔴 Không bao giờ trộn nước tẩy có clo với amoniac hoặc với axit (kể cả nước lau sàn, giấm, chất tẩy bồn cầu) — hỗn hợp sinh khí độc. Dùng một loại một lúc, mở cửa thông gió.
- Đeo găng và khẩu trang khi xử mảng mốc lớn; mở cửa sổ trong lúc làm.
- Mốc lan rộng trên tường, mốc trong hệ thống thông gió, hoặc nhà có người bệnh hô hấp thì nên hỏi người có chuyên môn thay vì tự xử.
Đồ đạc: cứu cái gì trước
- Giấy tờ và ảnh — cho vào hộp kín kèm gói hút ẩm, để nơi cao. Hỏng là không phục hồi được.
- Đồ điện tử — ẩm gây chập và ăn mòn chân tiếp xúc.
- Đồ da và đồ gỗ — mốc ăn bề mặt, và gỗ co ngót làm hở mộng.
- Vật phẩm bằng trầm, gỗ quý — bay mùi và nứt; cất hộp kín, tránh nơi nóng.
Mùa nồm: mấy ngày đặc biệt
Ngày nồm cần làm ngược với bản năng:
- Đóng cửa, kéo rèm; bật máy hút ẩm hoặc chế độ khô.
- Lau sàn bằng khăn khô hoặc khăn vắt kiệt, không lau nước.
- Không phơi đồ trong nhà; nếu buộc phải thì phơi trong phòng có máy hút ẩm và đóng cửa phòng đó.
- Đề phòng trơn trượt — sàn nồm là nguyên nhân ngã thật, nhất là với người lớn tuổi. Trải thảm chống trượt ở lối đi chính và trước cửa nhà tắm.
Nhà thuê và chung cư: phần nào làm được
Không khoan đục được vẫn xử được phần lớn, vì nhóm việc hiệu quả nhất lại không đụng tới kết cấu:
- Toàn bộ nhóm miễn phí và nhóm rẻ đều làm được: mở đóng cửa đúng lúc, quạt hút, gói hút ẩm, kéo đồ khỏi tường.
- Máy hút ẩm là đồ rời, mang theo được khi chuyển nhà — đáng mua hơn là sơn hay sửa.
- Thấm từ kết cấu thì báo chủ nhà bằng văn bản kèm ảnh, càng sớm càng tốt. Đây thường là phần trách nhiệm của chủ nhà, và báo muộn thì khó phân định.
Chụp ảnh hiện trạng ngay lúc dọn vào là việc năm phút giúp tránh tranh cãi lúc trả nhà.
Dấu hiệu nên gọi người có chuyên môn
- Vệt ẩm lan rộng theo tháng dù thời tiết khô.
- Sơn phồng rộp thành mảng, vữa bở khi gõ nhẹ.
- Hoá đơn nước tăng bất thường mà không dùng thêm — dấu hiệu rò ống âm.
- Mùi mốc rõ mà tìm mãi không ra nguồn.
- Trong nhà có người bệnh hô hấp và mốc đã lan trên diện rộng.
Kiểm lại sau một mùa
Chụp ảnh các góc hay ẩm vào đầu mùa và cuối mùa. Ảnh cho thấy chỗ nào đang xấu đi, chỗ nào việc mình làm có tác dụng — nhớ bằng mắt thì thường nhớ sai.
Tóm lại
Tìm nguồn trước, rồi mới chọn cách. Làm hết nhóm miễn phí và nhóm rẻ trước — nhiều nhà dừng được ở đó. Nếu nguồn là thấm hoặc rò thì phải xử tận gốc, vì mọi cách khác chỉ là chạy theo. Và nhớ một điều an toàn: không trộn hoá chất tẩy với nhau.