Hai đứa trẻ chung một phòng: chia giường, chia đồ, chia giờ

Hai đứa trẻ, một phòng. Đây là tình huống rất thường trong nhà phố và căn hộ ở Việt Nam, và nó không phải chuyện thiếu thốn — nhiều gia đình có đủ phòng vẫn cho con ở chung vài năm đầu vì con thích thế.

Vấn đề thật không nằm ở diện tích mà nằm ở chỗ hai đứa khác nhau: khác tuổi, khác giờ ngủ, khác mức ồn chịu được, và mỗi đứa cần một chỗ biết chắc là của mình. Bài này nói về cách chia.

Ba thứ phải chia, và chia theo thứ tự này

Chỗ ngủ là thứ quan trọng nhất và cũng dễ chia nhất, vì mỗi đứa hiển nhiên có giường riêng.

Chỗ để đồ là thứ gây cãi nhau nhiều nhất trong thực tế. Không phải vì trẻ ích kỷ, mà vì khi đồ hai đứa lẫn vào nhau thì không ai giữ được gì, và mọi thứ hỏng hoặc mất đều thành lỗi của người kia.

Chỗ ngồi học là thứ quyết định phòng dùng được tới năm nào. Trẻ nhỏ thì học ở đâu cũng được, nhưng từ cấp hai trở lên thì cần một mặt bàn ổn định và một khoảng yên.

Nếu phòng chật tới mức không chia đủ cả ba, thì ưu tiên theo đúng thứ tự trên: giường riêng trước, tủ riêng sau, bàn học có thể dùng chung hoặc đặt ra ngoài phòng.

Giường tầng: được và mất

Giường tầng là lựa chọn quen thuộc nhất và nó thật sự giải phóng được nhiều sàn. Nhưng có mấy điều nên biết trước.

Phần an toàn: tầng trên cần thanh chắn đủ cao ở cả hai bên nếu giường không kê sát tường, thang phải chắc và bậc không trơn, và khoảng cách từ mặt nệm tầng trên tới trần phải đủ để ngồi dậy không cụng đầu. Nhiều nhà mua giường vừa với sàn nhưng quên đo chiều cao trần.

Về độ tuổi, nhiều hướng dẫn khuyên chỉ cho trẻ đủ lớn nằm tầng trên — trẻ nhỏ leo trèo và ngủ say dễ ngã. Nếu chưa chắc thì cho đứa lớn nằm trên.

Phần bất tiện ít ai nói: người nằm dưới nghe rõ mọi cử động của người nằm trên, và thay ga giường tầng trên là việc mệt hơn hẳn. Nhà nào đứa trên hay trở mình thì cân nhắc lại.

Còn một lựa chọn khác hay bị bỏ qua: hai giường đơn kê chữ L hoặc kê song song có khoảng giữa. Tốn sàn hơn nhưng dễ chịu hơn nhiều, và khi hai đứa lớn lên thì tách phòng cũng dễ.

Chia đồ: mỗi đứa một ranh giới nhìn thấy được

Trẻ con hiểu ranh giới rất nhanh nếu nó nhìn thấy được, và hầu như không hiểu nếu nó chỉ là lời nói.

Cách đơn giản nhất là màu: mỗi đứa một màu cho hộp đựng, cho móc treo, cho giỏ đồ chơi. Với trẻ chưa biết đọc thì màu hiệu quả hơn tên rất nhiều. Với trẻ lớn hơn thì dán tên.

Tủ quần áo nên chia hẳn ngăn chứ đừng chia bằng quy ước. Nếu chỉ có một tủ, chia theo tầng thay vì chia theo bên — mỗi đứa dùng tầng của mình thì không phải với qua chỗ của nhau.

Nên có một khu chung được gọi tên rõ: giá sách chung, thùng đồ chơi chung. Có khu chung thì mới dạy được việc chia sẻ; không có thì mọi thứ đều là của ai đó và cãi nhau về tất cả.

Và mỗi đứa nên có một chỗ cất riêng mà đứa kia không được mở — một ngăn kéo, một hộp có nắp. Nghe nhỏ nhưng đây là thứ trẻ cần thật, nhất là từ khoảng bảy tám tuổi trở lên.

Khi hai đứa lệch giờ

Đây là vấn đề lớn nhất khi hai đứa chênh tuổi: đứa nhỏ ngủ sớm, đứa lớn còn học; hoặc đứa lớn dậy sớm đi học, đứa nhỏ còn ngủ.

Ba cách thường dùng và nên dùng cùng lúc.

Tách nguồn sáng. Đèn đọc sách riêng cho từng giường, có hướng và không hắt sang giường kia, thay vì dùng đèn trần chung. Đây là việc rẻ nhất mà đổi lại nhiều nhất.

Dời việc ra khỏi phòng. Đứa lớn học bài ở bàn ngoài phòng khách vào khung giờ đứa nhỏ ngủ. Nhiều nhà thấy cách này gọn hơn mọi phương án chia phòng.

Chuẩn bị đồ từ tối hôm trước. Quần áo, cặp sách, giày để sẵn ở ngoài phòng để buổi sáng không phải lục lọi trong lúc đứa kia còn ngủ.

Còn tiếng ồn thì nói thật là không chặn được nhiều trong cùng một phòng. Tiếng ồn nền đều đều — quạt chẳng hạn — giúp che tiếng lạ, và đó thường là giải pháp thực tế nhất.

Khi hai đứa khác giới

Với trẻ nhỏ thì không đặt ra vấn đề gì, nhưng tới một độ tuổi thì cả hai bắt đầu cần sự riêng tư, và thường đứa lớn cần trước.

Dấu hiệu là chính đứa trẻ tỏ ý: muốn thay đồ chỗ khác, ngại khi đứa kia vào phòng, bắt đầu đóng cửa. Đó là lúc nên nói chuyện và thu xếp, chứ không nên chờ tới một cột mốc tuổi nào.

Nếu chưa tách phòng được, mấy cách dung hoà thường dùng: một tấm rèm hoặc vách ngăn nhẹ giữa hai giường, quy ước gõ cửa và quy ước giờ thay đồ, và chỉ định một chỗ khác trong nhà để thay đồ.

Điều nên tránh là gạt đi khi trẻ nêu ra. Với trẻ ở tuổi đó, việc được lắng nghe quan trọng không kém việc được tách phòng.

Sắp cho phòng còn dùng được vài năm nữa

Trẻ lớn nhanh hơn đồ đạc hỏng, nên chọn đồ theo hướng đổi được.

Bàn học nên chọn loại chỉnh được chiều cao, hoặc chọn mặt bàn rời để sau này thay chân. Tủ nên chọn loại thêm ngăn được. Giường tầng thì có loại tách được thành hai giường đơn — đáng cân nhắc nếu bạn biết vài năm nữa sẽ tách.

Chừa sẵn một khoảng trống trong phòng, đừng kê kín. Khoảng trống đó là chỗ để chơi khi còn nhỏ và là chỗ kê thêm bàn khi lớn. Phòng kê kín ngay từ đầu là phòng phải làm lại toàn bộ sau ba năm.

Và đừng đầu tư nhiều vào trang trí theo sở thích hiện tại của trẻ. Nhân vật con thích năm nay thường không còn được thích năm sau, nên phần đó nên nằm ở những thứ thay rẻ: ga gối, tranh dán, hộp đựng.

Phần an toàn trong một phòng hai trẻ

Phòng đông đồ và hai đứa chạy nhảy thì rủi ro cao hơn hẳn phòng một đứa, mà lại hay bị bỏ qua vì mọi chú ý dồn vào chuyện chia chỗ.

Tủ cao và kệ sách phải bắt vào tường, không có ngoại lệ — trẻ trèo lên ngăn kéo để với đồ trên cao là tình huống làm đổ cả tủ. Đồ nặng để ngăn dưới. Ổ điện có nắp che khi còn trẻ nhỏ, và dây điện không chạy ngang lối đi.

Lối từ mỗi giường ra cửa phải trống, kể cả trong bóng tối. Cách kiểm nhanh: tắt đèn rồi tự đi thử đường đó một lần — chỗ nào bạn phải lách thì trẻ sẽ vấp.

Dạy nếp giữ phòng khi có hai người

Trong phòng chung, nếp quan trọng hơn hẳn phòng riêng, vì bừa của một đứa là bừa của cả hai.

Cách nhiều nhà thấy hiệu quả là gắn việc dọn với một mốc cố định trong ngày thay vì nhắc rời rạc: trước giờ đi ngủ, mỗi đứa cất đồ của mình vào hộp của mình trong năm phút. Ngắn, lặp lại, và mỗi đứa chỉ chịu trách nhiệm phần của mình.

Với khu chung thì quy ước nên là dùng xong trả về chỗ, và nên có đúng một chỗ để trả về chứ không phải ba chỗ. Còn khi hai đứa đổ lỗi cho nhau, cách gỡ thường nằm ở việc chia lại ranh giới cho rõ hơn, chứ không nằm ở việc tìm ra ai đúng.

Ba điều gọn lại

Một, chia theo thứ tự: chỗ ngủ, chỗ để đồ, chỗ học. Chật quá thì bàn học đưa ra ngoài phòng.

Hai, ranh giới phải nhìn thấy được — màu và ngăn riêng. Và phải có cả khu chung được gọi tên rõ.

Ba, đèn đọc riêng từng giường là khoản rẻ nhất mà giải quyết được nhiều nhất khi hai đứa lệch giờ.