Nhận biết đồ kim loại: mạ, bọc hay đặc — nhìn ở đâu

Đá và gỗ đã có bài riêng trong mục này. Kim loại thì khó hơn cả hai, vì lớp ngoài cùng có thể là một thứ còn ruột bên trong là thứ khác hẳn — mà nhìn thì y như nhau.

Bài này không dạy phân biệt từng hợp kim. Nó chỉ nói bạn nhìn vào đâu, thử thế nào, và hỏi gì.

Ba chữ hay bị dùng lẫn

• Mạ — phủ một lớp kim loại rất mỏng lên bề mặt món đồ.
• Bọc — dán một lớp dày hơn lên nền kim loại khác.
• Đặc — cả món cùng một loại vật liệu từ ngoài vào trong.
• Ba thứ này giá khác nhau rất xa mà nhìn ngoài thì gần giống.
• Hỏi thẳng "món này mạ, bọc hay đặc" và nghe câu trả lời có dứt khoát không.

Nhìn chỗ nào

1. Cạnh và mép — nơi lớp phủ mỏng nhất và hay lộ màu nền khác.
2. Chỗ cọ xát hằng ngày: mặt trong vòng, mép khoá, đáy tượng.
3. Khe và rãnh chạm — lớp phủ khó vào đều, hay đọng hoặc thiếu.
4. Mặt đáy và mặt sau, nơi nhà sản xuất ít chăm chút.
5. Soi dưới ánh sáng mạnh, xoay nhiều góc.

Dấu hiệu lớp phủ đang bong

• Vệt màu khác lộ ra ở mép là dấu rõ nhất.
• Loang màu không đều trên mặt phẳng.
• Bề mặt rỗ li ti khi nhìn gần.
• Chỗ tiếp xúc da đổi màu nhanh hơn phần còn lại.
• Đồ mới mà đã có mấy dấu này thì lớp phủ rất mỏng.

Cân nặng và cảm giác cầm

1. Cùng kích thước mà nhẹ bất thường thì ruột thường rỗng hoặc là hợp kim nhẹ.
2. Cầm thử hai món cùng cỡ để so — so sánh dễ hơn đoán một mình.
3. Kim loại lạnh tay lúc đầu rồi ấm dần theo tay.
4. Gõ nhẹ nghe tiếng: đặc và rỗng cho tiếng khác nhau rõ.
5. Cảm giác cầm chỉ là gợi ý, không phải bằng chứng.

Thử nam châm — biết nó nói gì

• Nam châm hút mạnh thì món có sắt ở phần lõi hoặc phần chính.
• Không hút thì chỉ loại trừ được sắt, còn lại rất nhiều khả năng.
• Vậy phép thử này chỉ trả lời một nửa câu hỏi.
• Thử ở nhiều chỗ trên món, vì có món ghép nhiều phần.
• Đừng kết luận "thật" chỉ vì nam châm không hút.

Mấy phép thử nên bỏ qua

1. Cào xước để xem bên trong — làm hỏng món và người bán có quyền không nhận lại.
2. Dùng hoá chất thử tại cửa hàng khi bạn không rành.
3. Đốt, nung — vừa nguy hiểm vừa vô ích với phần lớn món.
4. Mấy mẹo trên mạng hứa phân biệt trong ba giây hiếm khi đáng tin.
5. Muốn biết chắc thì mang tới nơi kiểm định, đó là câu trả lời thành thật.

Giấy tờ và cam kết

• Hỏi có ghi chất liệu trên hoá đơn không — ghi rõ thì bạn có cơ sở.
• Cam kết miệng không đáng bằng một dòng chữ.
• Hỏi chính sách đổi trả nếu chất liệu không đúng như nói.
• Giữ hoá đơn và ảnh chụp lúc mua.
• Người bán tự tin sẽ không ngại ghi; ngại ghi là một tín hiệu.

Sau khi mua thì giữ thế nào

1. Đồ mạ thì lau khô sau khi đeo, mồ hôi làm lớp phủ đi nhanh.
2. Tránh nước hoa, kem chống nắng, nước tẩy rửa.
3. Không đánh bóng mạnh đồ mạ — đánh là bay lớp phủ.
4. Cất riêng từng món, đừng để cọ nhau trong một hộp.
5. Đồ mạ có tuổi thọ, hết lớp phủ là chuyện bình thường chứ không phải hàng dỏm.

Đọc mấy con số dập trên món

• Nhiều món có ký hiệu dập nhỏ ở mặt trong hoặc mặt đáy.
• Hỏi người bán con số đó nghĩa gì — người bán hàng thật sẽ giải thích được.
• Ký hiệu có thể bị dập giả, nên nó là gợi ý chứ không phải bằng chứng.
• Chụp lại ký hiệu trước khi rời cửa hàng.
• Không có ký hiệu cũng không có nghĩa là hàng kém, nhiều món thủ công vốn không dập.

Mua trên mạng

1. Ảnh chỉnh màu làm mọi lớp phủ trông như nhau — đừng phán chất liệu qua ảnh.
2. Yêu cầu ảnh chụp cạnh, mép và mặt đáy, chụp thường chứ đừng chụp nghệ thuật.
3. Hỏi trọng lượng thật theo gam, kèm kích thước.
4. Quay video lúc mở gói hàng, liền mạch từ đầu.
5. Kiểm ngay trong ngày nhận để còn kịp đổi trả.

Món ghép nhiều vật liệu

• Nhiều món có thân một loại, khoá và chốt một loại khác — rẻ hơn ở chỗ đó.
• Hỏi riêng từng bộ phận chứ đừng hỏi chung cả món.
• Khoá là chỗ hỏng trước nhất, nên chất liệu khoá đáng hỏi.
• Dây và thân có thể khác nhau hoàn toàn.
• Đế tượng bằng vật liệu khác cũng là chuyện thường, không phải gian dối.

Da bạn nói cho bạn biết

1. Có người đeo kim loại là ngứa, đỏ, sạm da — chuyện này phổ biến.
2. Đổi màu da ở chỗ tiếp xúc hay gặp với đồ mạ mỏng.
3. Mồ hôi làm phản ứng mạnh hơn, nên mùa nóng dễ thấy hơn.
4. Thử đeo ngắn vài lần trước khi mua món đắt.
5. Mẩn đỏ kéo dài hoặc lan rộng thì đi khám da liễu.

Giá nói lên điều gì

• Giá thấp bất thường cho một món to thường có lời giải ở phần lõi.
• Nhưng giá cao không bảo đảm chất liệu — nó chỉ bảo đảm bạn trả nhiều tiền.
• So ba chỗ cho cùng một loại và cùng kích thước trước khi chốt.
• Hỏi vì sao chỗ này đắt hơn chỗ kia và nghe lý do có cụ thể không.
• Người bán giải thích được chênh lệch thường là người hiểu hàng mình bán.

Khi nghi món đã mua không đúng như mô tả

1. Đọc lại mô tả trong tin bán và hoá đơn trước khi nói chuyện.
2. Chụp ảnh chỗ nghi ngờ, đủ sáng, thấy rõ vết.
3. Nhắn tin thay vì gọi điện để có dấu vết trao đổi.
4. Hỏi phương án: đổi, trả, hay bù tiền.
5. Bị từ chối mà có cơ sở rõ ràng thì hỏi nơi bảo vệ người tiêu dùng.

Ba việc không phụ thuộc chất liệu

• Da nổi mẩn kéo dài thì đi khám.
• Bị lừa mất tiền thì báo công an.
• Điều khoản đổi trả thì theo giấy.

Ba dòng trên lặp ở nhiều bài trong mục này, và lặp là cố ý.

Người mua bình thường không có cách nào chắc chắn một trăm phần trăm ngay tại quầy, và không ai nên giả vờ là có. Cái bạn làm được là nhìn đúng chỗ, hỏi đúng câu, và giữ đúng giấy — đủ để phần lớn hàng không đúng như mô tả lộ ra trước khi bạn trả tiền.