Tuổi mệnh và hướng nhà: bát trạch nói gì
"Tuổi này hợp hướng nào?" là câu hỏi mở đầu của gần như mọi cuộc tư vấn phong thuỷ nhà ở. Bài này giải thích hệ tính đứng sau câu trả lời đó, và nói rõ giới hạn của nó.
Hai thứ cùng gọi là "mệnh"
Trước hết phải gỡ một nhầm lẫn rất phổ biến:
Mệnh nạp âm — gán cho cặp can chi của năm sinh một hành trong ngũ hành theo bảng nạp âm. Đây là thứ cho ra những tên như "Hải Trung Kim", "Lư Trung Hoả". Nó được dùng nhiều khi chọn màu sắc, chất liệu, vật phẩm.
Cung mệnh (cung phi) — tính theo năm sinh và giới tính, cho ra một trong tám cung: Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài. Đây mới là thứ dùng để xét hướng nhà theo phái bát trạch.
⇒ Hỏi hướng nhà thì dùng cung phi, không dùng mệnh nạp âm. Đây là chỗ nhầm nhiều nhất, và nó làm hai người tra ra hai kết quả rồi tưởng một bên sai.
Lưu ý thêm: cung phi phụ thuộc giới tính, nên hai vợ chồng sinh cùng năm vẫn có cung khác nhau.
Bát trạch nói gì
Phái bát trạch chia người thành hai nhóm dựa trên cung phi: Đông tứ mệnh (Khảm, Ly, Chấn, Tốn) và Tây tứ mệnh (Càn, Khôn, Cấn, Đoài).
Tương ứng, tám hướng cũng chia thành Đông tứ trạch và Tây tứ trạch. Người thuộc nhóm nào thì được cho là hợp với các hướng cùng nhóm.
Trong mỗi nhóm, bát trạch còn chia nhỏ thành bốn hướng "tốt" và bốn hướng "xấu" với tên riêng cho từng loại — mỗi hướng gắn một ý nghĩa cụ thể.
Hướng ở đây thường là hướng cửa chính, nhưng các nguồn không thống nhất: có nơi tính hướng cửa, có nơi tính hướng nhà (lưng nhà tựa vào đâu), có nơi tính cả hai. Người tư vấn tử tế sẽ nói rõ họ tính theo cách nào.
Vì sao các nguồn cho kết quả khác nhau
Bát trạch không phải phái duy nhất. Còn huyền không phi tinh, còn các dòng loan đầu — và chúng nhìn vấn đề khác hẳn. Huyền không tính theo thời vận, nghĩa là cùng một căn nhà thì đánh giá đổi theo giai đoạn; bát trạch thì không.
Mốc đổi năm. Một số hệ đổi năm can chi vào tiết Lập xuân, hệ khác lấy mùng một Tết — người sinh trong khoảng giữa hai mốc ra hai cung khác nhau.
Cách tính cho người sinh từ năm 2000 trở đi có công thức khác với người sinh trước đó, và không phải bảng tra nào cũng cập nhật.
Tính hướng cửa hay hướng nhà — như trên.
⇒ Tra ba nơi ra ba kết quả là bình thường. Chọn một hệ và theo cho nhất quán — quan trọng hơn là chọn hệ nào.
Khi hai vợ chồng khác nhóm
Tình huống rất phổ biến, và nó xảy ra ở khoảng một nửa số cặp.
Các cách xử lý thường thấy: lấy theo người trụ cột kinh tế, lấy theo người nam theo lệ cũ, hoặc chọn hướng ở giữa hai nhóm nếu có.
Không có cách nào được coi là chuẩn, và các phái nói khác nhau. Đây là chỗ mà thực tế nhất là cả hai người cùng ngồi lại thống nhất, chứ không phải để một người quyết rồi người kia thấy mình bị gạt.
Và nói thẳng: nếu việc này gây căng thẳng trong nhà thì cái hại đó là thật, còn cái lợi thì không đo được. Cân nhắc điều đó.
Giới hạn cần nói rõ
Bạn thường không được chọn hướng. Nhà phố có sẵn, căn hộ chung cư, nhà thuê — hướng do vị trí quyết định, không do bạn. Thực tế thì phần lớn người mua nhà chọn theo giá, vị trí, diện tích trước, rồi mới xem hướng.
Không có nghiên cứu nào cho thấy hướng nhà theo cung phi ảnh hưởng tới sức khoẻ, tài chính hay hạnh phúc.
Các phái mâu thuẫn nhau — và điều đó tự nó cho thấy chúng phản ánh các dòng truyền thừa khác nhau chứ không phản ánh một quy luật chung.
Không thay được việc hỏi người có chuyên môn trong các quyết định thật: pháp lý nhà đất, kết cấu, tài chính.
Phần hướng nhà có thể đo được
Đây mới là phần đáng dành thời gian, và nó không phụ thuộc bạn theo phái nào:
Hướng tây là hướng nóng nhất ở Việt Nam — nắng chiều chiếu xiên, chiếu lâu, tường tích nhiệt cả ngày rồi toả vào phòng tới tối. Nhà mặt tây thì phải tính chuyện che nắng, và tiền điện làm mát sẽ cao hơn.
Hướng nam và đông nam thường được coi là dễ chịu nhất ở Việt Nam vì đón gió mát mùa hè và tránh nắng gắt. Đáng chú ý: đây cũng chính là hướng được ưa chuộng trong cách nói truyền thống — và lý do khí hậu giải thích được điều đó.
Hướng bắc ít nắng, mát hơn nhưng ở miền Bắc thì hứng gió mùa đông bắc.
Hướng đông có nắng sáng, thường dễ chịu.
Ngoài hướng còn có: gió có đi qua nhà được không (cần cửa hoặc cửa sổ ở hai phía đối nhau), nhà có bị che nắng hoàn toàn bởi công trình bên cạnh không, và mùa mưa nước chảy về phía nào.
Bốn điều này đo được bằng la bàn trên điện thoại, bằng việc đứng ở đó vào các giờ khác nhau, và bằng việc hỏi hàng xóm — và chúng ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày nhiều hơn mọi bảng tra.
Nếu hướng nhà không hợp theo bảng tra
Chuyện rất hay gặp, và có mấy cách nghĩ:
Nhà đang ở yên lành nhiều năm là bằng chứng trực tiếp về chính căn nhà đó. Một bảng suy luận áp chung cho hàng triệu người cùng năm sinh thì không. Đừng để một dòng kết quả tra làm bạn lo về nơi mình đang sống tốt.
Nếu vẫn muốn làm gì đó thì các phái thường gợi ý điều chỉnh bên trong — hướng đặt giường, hướng bàn làm việc, hướng bếp — thay vì đổi hướng nhà. Đây là cách ít tốn kém nhất và cũng dễ thử.
Đừng sửa nhà lớn vì lý do này. Đập tường, xoay cửa, dời bếp là tiền thật và có thể đụng kết cấu.
Cảnh giác với chi phí hoá giải. Nếu ai đó nói hướng nhà bạn gây hại rồi đề nghị một khoản chi để hoá giải, hãy cân với danh sách phần đo được ở trên — rèm chống nắng, quạt thông gió, cây che mặt tây đều rẻ hơn và giải quyết được thứ bạn cảm nhận thật.
Tóm lại
Hỏi hướng nhà thì dùng cung phi, không dùng mệnh nạp âm — đây là chỗ nhầm nhiều nhất, và cung phi phụ thuộc cả giới tính nên hai vợ chồng cùng năm sinh vẫn khác cung. Bát trạch chia Đông tứ mệnh và Tây tứ mệnh, nhưng nó không phải phái duy nhất và các phái mâu thuẫn nhau, nên chọn một hệ và theo cho nhất quán. Thực tế thì bạn thường không được chọn hướng. Phần đáng dành thời gian là phần đo được: hướng tây nóng nhất, nam và đông nam dễ chịu nhất ở Việt Nam, gió có đi qua nhà được không, và mùa mưa nước chảy về đâu. Và nhà đang ở yên lành nhiều năm là bằng chứng mạnh hơn mọi bảng tra.