Mười câu hỏi khi nhà có người lớn tuổi về ở, đáp gọn
Bố mẹ về ở cùng, hoặc ông bà chuyển tới sau khi một người mất — đây là thay đổi lớn với mọi người trong nhà, và cũng là lúc nảy ra rất nhiều câu hỏi nhỏ mà không ai tiện hỏi ai.
Mười câu dưới đây là những câu hay gặp nhất. Trả lời thẳng, phần nào là thói quen thì nói rõ là thói quen.
1. Nên bố trí phòng cho người lớn tuổi ở đâu?
Ưu tiên gần như luôn là tầng trệt và gần nhà vệ sinh. Nếu chỗ trống lại ở trên cao, cân nhắc đổi phòng với người trẻ — bất tiện vài tháng cho người trẻ nhẹ hơn nhiều so với để người lớn tuổi leo thang mỗi ngày.
2. Có cần đổi gì trong nhà không?
Bốn thứ đáng làm trước, đều rẻ: tay vịn ở nhà tắm, thảm chống trượt, đèn ngủ lối đi ban đêm, và bỏ bớt vật cản trên lối đi. Mấy thứ này ngăn được cú ngã, thứ gây hậu quả nặng nhất ở tuổi này.
3. Ông bà muốn mang theo đồ cũ, nhà thì chật
Đừng quyết hộ. Hỏi món nào quan trọng nhất và ưu tiên chỗ cho những món đó; phần còn lại bàn dần. Với người vừa rời căn nhà sống mấy chục năm, đồ đạc không chỉ là đồ đạc.
4. Có nên đổi cách bày bàn thờ theo ý ông bà không?
Nếu ông bà là người lo việc thờ cúng thì để họ quyết phần đó. Đây là việc họ đã làm nhiều năm, và giữ được nếp cũ giúp họ thấy nhà mới vẫn là nhà mình.
5. Giờ giấc lệch nhau thì sao?
Người lớn tuổi thường dậy sớm và ngủ sớm hơn. Cách xử quen thuộc: thoả thuận khung giờ yên vào buổi tối, và để đèn ngủ ở lối đi cho người dậy sớm không phải bật đèn lớn.
6. Ai lo việc chăm sóc, và nói chuyện đó thế nào?
Nói sớm, nói rõ, và nói với tất cả anh chị em — kể cả người ở xa. Chia theo việc cụ thể: ai đưa đi khám, ai lo thuốc, ai lo tiền, ai thăm vào dịp nào. Thoả thuận mơ hồ là nguồn mâu thuẫn lớn nhất về sau.
7. Ông bà can thiệp vào cách nuôi con, nên làm sao?
Chọn ra vài điều bạn không nhượng bộ — thường là những điều thuộc về an toàn — và nói rõ một lần. Phần còn lại thì thả lỏng. Tranh luận mọi thứ thì cả nhà mệt, mà kết quả không đổi bao nhiêu.
8. Có nên để ông bà ở một mình cả ngày không?
Tuỳ sức khoẻ. Nếu để thì chuẩn bị mấy thứ tối thiểu: điện thoại dễ dùng, số gọi khẩn dán chỗ dễ thấy, hàng xóm biết trong nhà có người lớn tuổi, và bữa trưa để sẵn.
9. Thuốc men quản thế nào cho khỏi nhầm?
Một hộp chia theo ngày, một tờ ghi thuốc nào uống lúc nào, và một người trong nhà giữ đầu mối với bác sĩ. Đừng để mỗi người nghe một kiểu rồi tự điều chỉnh.
10. Ông bà buồn, thấy mình thừa trong nhà — làm gì?
Đây là câu khó nhất và cũng phổ biến nhất. Điều giúp nhiều nhất thường không phải lời an ủi mà là có việc để làm: một phần việc nhà là của họ, được hỏi ý khi cả nhà quyết chuyện gì, và có chỗ riêng để tiếp bạn của mình.
Nếu buồn kéo dài, ăn ngủ đổi hẳn, hoặc không muốn ra khỏi phòng thì nên đưa đi khám — tuổi tác không phải lý do để bỏ qua những dấu hiệu đó.
Mấy điều nên tránh
- Quyết hộ rồi thông báo — kể cả khi bạn chắc là mình đúng.
- Dọn đồ của họ khi họ đi vắng.
- Nói về họ như thể họ không có mặt, nhất là trước mặt khách.
- Để một người trong nhà gánh hết rồi nghĩ rằng im lặng là ổn.
Mấy câu hỏi nữa hay gặp
- Có nên lắp camera trong nhà không? — Hỏi ý ông bà trước. Camera trong phòng riêng của người lớn là chuyện riêng tư, khác hẳn camera ở lối đi chung.
- Ông bà muốn về quê ở vài tháng? — Được, và thường tốt cho tinh thần. Chuẩn bị phần thuốc men và người trông nom ở quê.
- Có nên cho ông bà giữ tiền riêng không? — Nên, trừ khi có lý do sức khoẻ rõ ràng. Không còn tiền trong tay là điều làm người lớn tuổi thấy mình phụ thuộc nhất.
- Khách của ông bà tới chơi nhiều? — Đó là dấu hiệu tốt. Chuẩn bị một chỗ tiếp khách để cả hai bên đều thoải mái.
- Ông bà dùng điện thoại và mạng xã hội? — Giúp họ dùng chứ đừng cấm, nhưng nói về mấy kiểu lừa qua mạng nhắm vào người lớn tuổi.
Khi nhà chỉ có một người con ở gần
Người ở gần gánh phần lớn việc hằng ngày, và đó là điều dễ sinh ấm ức nếu không ai nói ra. Cách thường dùng: người ở xa nhận phần tiền hoặc phần việc làm được từ xa — đặt lịch khám, gọi điện đều đặn, thu xếp giấy tờ — và cả nhà ghi rõ ai làm gì.
Nói chuyện này khi mọi việc còn bình thường dễ hơn nhiều so với nói lúc có biến.
Một trang giấy nên có trong nhà
- Số điện thoại: con cháu, bác sĩ hoặc phòng khám quen, hàng xóm gần nhất, số khẩn cấp.
- Danh sách thuốc đang dùng kèm liều và giờ.
- Bệnh nền và dị ứng — thứ người cấp cứu cần biết ngay.
- Nơi cất giấy tờ tuỳ thân và sổ khám.
Dán ở chỗ dễ thấy, và cho mọi người trong nhà biết nó ở đâu. Đây là trang giấy mà ai cũng mong không phải dùng, nhưng lúc cần thì nó thay được nửa tiếng lục tìm.
Ba điều gọn lại
- Tay vịn, thảm chống trượt, đèn lối đi — ba thứ rẻ nhất mà ngăn được cú ngã.
- Chia việc chăm sóc theo việc cụ thể, nói với tất cả anh chị em từ sớm.
- Có việc để làm và được hỏi ý giúp nhiều hơn mọi lời an ủi.