Một buổi sắp lại tủ lạnh: dọn, chia ngăn, và giữ cho nó không quay lại như cũ
Tủ lạnh là món đồ được mở nhiều lần nhất trong ngày và cũng là chỗ ít được sắp lại nhất. Đồ mới mua đẩy đồ cũ vào trong, hộp thừa chồng lên nhau, và tới lúc nấu thì lục một hồi rồi vẫn quyết định mua thêm.
Bài này là việc của một buổi: dọn, chia ngăn, và đặt vài thói quen để nó không quay lại như cũ sau hai tuần.
Bước một: lấy hết ra
Nghe cực nhưng thật ra nhanh hơn dọn từng ngăn, vì bạn nhìn thấy toàn bộ cùng lúc và không bỏ sót góc nào.
Chuẩn bị trước: một thùng đá hoặc túi giữ lạnh cho đồ đông, một cái khay để đồ mát, một khăn và nước lau. Làm vào lúc tủ vơi nhất — thường là ngay trước buổi đi chợ lớn.
Lấy ra rồi chia thành ba nhóm ngay trên mặt bàn: dùng được, hết hạn hoặc hỏng, và không chắc. Nhóm thứ ba là nhóm quyết định — với thực phẩm thì không chắc nghĩa là bỏ, đây không phải chỗ để tiếc.
Bước hai: lau và kiểm mấy thứ ít ai nhìn
Trong lúc tủ trống, có mấy chỗ đáng xem mà bình thường không bao giờ tới lượt.
Gioăng cửa. Lau sạch rãnh gioăng, và thử độ kín bằng cách kẹp một tờ giấy vào cửa rồi rút — rút ra quá dễ nghĩa là gioăng đã chai. Gioăng hở làm máy chạy liên tục và làm tiền điện tăng mà không ai biết.
Lỗ thoát nước phía sau ngăn mát. Tắc là nước đọng dưới đáy tủ, và nhiều người tưởng tủ hỏng. Thông bằng que mềm.
Khe tản nhiệt phía sau và phía dưới. Bụi dày làm máy nóng và tốn điện. Hút bụi hoặc quét sạch.
Khoảng cách với tường. Tủ kê sát tường quá thì không thoát nhiệt được. Chừa một khoảng theo hướng dẫn của máy.
Lau bên trong bằng nước ấm pha chút giấm hoặc dung dịch nhẹ, tránh chất tẩy mạnh vì mùi bám lại vào thực phẩm.
Bước ba: chia ngăn theo cách dùng, không theo loại
Đây là phần quyết định tủ có giữ được gọn hay không.
Cách chia quen thuộc là theo loại thực phẩm, nhưng cách dùng được hơn là theo tần suất và theo hạn.
Một ngăn hoặc một khay cho đồ cần ăn sớm. Đây là ý quan trọng nhất trong cả bài: mọi thứ sắp hết hạn hoặc đã mở nắp đều đi vào đó, đặt ngang tầm mắt. Khay đó là chỗ nhìn đầu tiên khi nấu.
Ngăn cánh cửa cho thứ ít hỏng. Đây là chỗ ấm nhất và dao động nhiệt nhiều nhất, nên không hợp với thứ dễ hỏng.
Ngăn dưới cùng cho đồ sống, đựng trong hộp hoặc khay có thành, để nước không nhỏ xuống thứ bên dưới. Đây là phần an toàn thực phẩm chứ không phải phần gọn gàng.
Ngăn kéo rau riêng, đừng nhét chung. Rau cần độ ẩm khác, và nhét chung với hộp đồ chín là cách làm rau úng nhanh.
Và chừa chỗ trống. Tủ nhồi kín thì khí lạnh không lưu thông, nên vừa tốn điện vừa làm thức ăn hỏng nhanh hơn — nhồi đầy không phải là dùng hiệu quả.
Bước bốn: ghi và đánh dấu
Hai thói quen nhỏ mà giữ được tủ gọn lâu hơn mọi lần dọn.
Ghi ngày lên hộp. Một mẩu băng dính giấy và cây bút ở gần tủ. Ghi ngày cho vào, không cần ghi gì thêm. Đây là cách duy nhất để sau này biết hộp đó đã ở đó bao lâu.
Dán một tờ giấy ngoài cửa tủ ghi những gì đang có trong ngăn đông. Ngăn đông là chỗ đồ nằm lâu nhất và cũng là chỗ khó nhìn nhất — nhiều nhà mua lại đúng thứ đã có trong đó.
Với nhà đông người, nên nói rõ quy ước: đồ đã mở thì đánh dấu, đồ ai để riêng thì ghi tên. Không có quy ước thì mọi hộp đều thành hộp của người khác và không ai dám bỏ.
Giữ cho nó không quay lại như cũ
Một buổi dọn chỉ có tác dụng nếu đi kèm vài việc nhỏ lặp lại.
Trước mỗi lần đi chợ, mở tủ nhìn một lượt — chỉ nhìn thôi cũng đủ tránh mua trùng và đủ nhớ ra thứ sắp hết hạn.
Mỗi tuần một lần, dọn khay đồ cần ăn sớm. Năm phút.
Mỗi tháng một lần, lau ngăn cánh cửa và bỏ thứ đã quá lâu.
Và một nguyên tắc dùng được: đồ mới mua để vào phía trong, đồ cũ kéo ra phía ngoài. Nghe hiển nhiên nhưng hầu như ai cũng làm ngược vì tiện tay, và đó chính là lý do đồ cũ bị lãng quên.
Mấy hiểu lầm hay gặp
Để nhiệt độ thấp nhất cho chắc. Không giữ thức ăn tươi lâu hơn đáng kể, nhưng làm máy chạy nhiều hơn và làm rau củ đông đá hỏng. Để ở mức giữa theo hướng dẫn của máy.
Cho đồ nóng vào tủ. Làm nhiệt độ cả ngăn tăng lên, ảnh hưởng tới mọi thứ khác. Để nguội bớt rồi mới cho vào — nhưng cũng đừng để ngoài quá lâu.
Tủ lạnh diệt được vi khuẩn. Nó chỉ làm chậm lại. Thực phẩm để lâu trong tủ vẫn hỏng, chỉ là chậm hơn.
Ngửi thấy không hôi là còn dùng được. Không phải thứ gì hỏng cũng có mùi. Với đồ đã để lâu và bạn không nhớ từ bao giờ, bỏ là lựa chọn đúng.
Tủ bếp: làm luôn trong cùng buổi
Đã dọn tủ lạnh thì dọn luôn tủ khô, vì hai chỗ này liên quan tới nhau — nhiều thứ mua về bị nhét nhầm chỗ và hỏng vì vậy.
Cùng cách làm: lấy hết ra, bỏ thứ hết hạn, gom thứ sắp hết hạn vào một chỗ dễ thấy. Với đồ khô, kẻ thù là ẩm và côn trùng — nên chuyển sang hộp kín thay vì để nguyên trong bao đã mở, nhất là với gạo, bột và các loại hạt.
Và xem lại chỗ đặt: thứ dùng hằng ngày để ngang tầm tay, thứ nặng để ngăn dưới, thứ ít dùng lên trên. Đừng để đồ khô ngay cạnh bếp hoặc trên nóc tủ lạnh — hai chỗ đó nóng và làm đồ hỏng nhanh hơn hẳn.
Khi cả nhà cùng dùng một tủ
Ở nhà đông người hoặc nhà ở ghép, tủ lạnh là nơi hay sinh chuyện nhất trong bếp, và lý do gần như luôn là ranh giới không rõ.
Ba quy ước giải quyết được phần lớn: mỗi người một ngăn hoặc một khay riêng có ghi tên; đồ chung để ở ngăn được gọi rõ là ngăn chung; và đồ không có tên, không có ngày, để quá một khoảng đã thống nhất thì được bỏ.
Quy ước cuối cùng là quy ước quan trọng nhất, vì thứ làm tủ đầy không phải đồ ăn mà là những hộp không ai dám bỏ. Có quy ước thì việc bỏ không còn là quyết định của một người, và cũng không còn là chuyện mất lòng.
Ba điều gọn lại
Một, dành một khay ngang tầm mắt cho đồ cần ăn sớm. Đây là thay đổi hiệu quả nhất trong cả buổi dọn.
Hai, trong lúc tủ trống thì kiểm gioăng cửa và lỗ thoát nước — hai chỗ không bao giờ tới lượt vào lúc khác.
Ba, đồ mới để phía trong, đồ cũ kéo ra ngoài. Ai cũng làm ngược vì tiện tay, và đó là lý do đồ cũ bị quên.