Một buổi xử nhóm đồ đang chờ: trả, sửa, cho đi, và chưa quyết được
Trong nhà nào cũng có một nhóm đồ đang ở trạng thái lơ lửng: cái áo mượn của em họ, cái quạt hỏng chờ mang ra thợ, chồng sách định cho mà chưa cho, hộp đồ định trả lại cửa hàng mà quá hạn mất rồi.
Chúng không phải rác nên không bị bỏ đi, cũng không phải đồ đang dùng nên không có chỗ cố định. Và vì không thuộc về đâu, chúng nằm ở ghế, ở góc bàn, ở cạnh cửa — chiếm chỗ mà không ai tính là chiếm chỗ.
Vì sao nhóm này khó xử hơn đồ thường
Đồ đang dùng thì có chỗ. Đồ bỏ đi thì ra thùng rác. Nhóm lơ lửng khó vì mỗi món đều đòi một hành động chứ không đòi một chỗ để — mà hành động thì cần liên lạc với ai đó, cần đi đâu đó, cần quyết một chuyện.
Và mỗi lần nhìn thấy chúng, đầu mình lại chạy một vòng nhỏ: "à cái này phải trả", "cái kia phải mang đi sửa". Vòng đó lặp mỗi ngày, nên nhóm đồ này tốn nhiều hơn hẳn phần diện tích nó chiếm.
Một buổi, năm rổ
Cách làm gọn nhất là gom hết lại một lần rồi chia theo hành động cần làm, không chia theo loại đồ:
- Trả lại người khác. Đồ mượn, đồ giữ hộ, đồ ai để quên.
- Mang đi sửa. Cả những món mình biết chắc sẽ không sửa nữa.
- Cho đi hoặc bán. Còn tốt mà nhà không dùng.
- Việc giấy tờ. Hoá đơn chờ thanh toán, giấy chờ nộp, thư chưa mở.
- Chưa quyết được. Rổ này bắt buộc phải có, và nó có luật riêng ở dưới.
Gom hết lại một chỗ đã là nửa phần việc — vì lúc đó mới thấy nhóm này thật ra có bao nhiêu món, và con số thường lớn hơn cảm giác.
Rổ trả lại: gọi trước, không mang tới trước
Đồ mượn của người khác thường kẹt ở chỗ ngại nhắn tin, chứ không phải ở chỗ không có thời gian mang trả.
Cách gỡ: nhắn một tin ngắn cho từng người, không cần dài — "nhà em còn cái này của chị, chị tiện lúc nào em gửi lại". Nhắn xong thì món đồ hết lơ lửng, dù nó vẫn còn nằm đó vài hôm.
Món mà người ta đã quên hẳn, hoặc người cho mượn không còn liên lạc được, thì nó thuộc về rổ "chưa quyết được" — và sau một thời gian nó thành đồ của mình, xử như đồ mình.
Rổ mang đi sửa: định ngày và định giá trước
Nhiều món nằm chờ sửa nhiều năm. Trước khi mang đi, hỏi mình hai câu: sửa xong mình có dùng không, và giá sửa khoảng bao nhiêu thì thôi.
Câu thứ nhất loại được kha khá món. Câu thứ hai giúp lúc thợ báo giá không phải phân vân, và cũng tránh ca sửa xong tốn gần bằng mua mới.
Món nào trả lời "không dùng nữa" thì chuyển thẳng sang rổ cho đi — hoặc bỏ, nếu nó hỏng thật.
Rổ cho đi: cho ai, và khi nào thì thôi cố tìm người
Chỗ tắc thường không phải chuyện cho, mà là chuyện tìm đúng người nhận. Nhiều món nằm chờ vì mình muốn nó đến tay ai đó xứng đáng.
Đặt một hạn cho mình — ví dụ một tháng. Trong hạn đó thì hỏi người quen, đăng lên nhóm khu phố. Hết hạn mà chưa có ai thì mang tới chỗ nhận đồ quyên góp, hoặc bán rẻ. Còn hơn là để nó cũ đi trong nhà rồi cuối cùng vẫn bỏ.
Rổ chưa quyết được: có hộp riêng và có hạn
Đây là rổ quan trọng nhất, vì thiếu nó thì cả hệ thống sập — người ta sẽ cố quyết mọi món trong một buổi, quyết không nổi, rồi bỏ dở cả việc dọn.
Cho phép mình chưa quyết. Bỏ vào một cái hộp, ghi ngày lên nắp, cất vào chỗ khuất. Hẹn mở lại sau ba tháng hoặc sáu tháng.
Lúc mở lại, câu hỏi rất dễ trả lời: mấy tháng qua mình có lần nào cần tới nó không. Không thì quyết lúc ấy nhẹ hơn nhiều so với lúc vừa dọn.
Rổ giấy tờ: tách việc năm phút ra khỏi việc phải ngồi lâu
Giấy tờ chờ xử là nhóm gây ngại nhất, vì trong đó lẫn lộn hai loại rất khác nhau: thứ chỉ cần năm phút — mở thư ra xem, chụp lại một tờ, trả một khoản nhỏ — và thứ phải ngồi hẳn một buổi.
Khi hai loại nằm chung một chồng, cái khó kéo cái dễ nằm lại cùng. Tách ra làm hai thì phần lớn chồng giấy biến mất trong một lần ngồi, còn lại đúng vài việc thật sự cần thời gian.
Riêng thứ có hạn — giấy hẹn, hoá đơn, hạn bảo hành — thì đừng để trong rổ mà ghi ngay vào lịch điện thoại. Rổ không biết nhắc, còn lịch thì biết.
Khi món lơ lửng là của người đã mất
Có một nhóm nhỏ nằm ngoài mọi cách xử ở trên: đồ của người thân đã mất, hoặc món gắn với một chuyện chưa nguôi.
Đừng ép nó vào buổi dọn. Nhóm này không thuộc về chuyện gọn gàng, và quyết vội trong lúc đang dọn thì hay tiếc về sau. Cất riêng, để đó, và quay lại khi nào thấy sẵn sàng — có thể là vài năm.
Nếu trong nhà nhiều người cùng có phần thì càng nên chờ, và bàn khi tất cả cùng có mặt chứ không quyết một mình trong một buổi chiều rảnh.
Giữ cho nó không quay lại
Nhóm lơ lửng sẽ hình thành lại, vì đó là chuyện bình thường của một cái nhà đang sống. Việc cần là cho nó một chỗ thay vì để nó rải khắp nơi.
Một cái giỏ hoặc một ngăn kệ đặt gần cửa, gọi là "chỗ đồ chờ". Mọi thứ thuộc nhóm này vào đó, và mỗi tháng xử một lần.
Cái lợi lớn nhất không phải gọn mắt, mà là nhà không còn chỗ nào bắt mình nhớ việc — vì tất cả nằm ở một nơi mình cố ý nhìn tới mỗi tháng một lần.
Ba điều gọn lại
Một. Nhóm đồ lơ lửng tốn nhiều hơn phần diện tích nó chiếm, vì mỗi lần nhìn thấy là đầu mình chạy lại một vòng nhắc việc.
Hai. Chia theo hành động cần làm, không chia theo loại đồ. Và rổ "chưa quyết được" là bắt buộc phải có — thiếu nó thì cả buổi dọn bỏ dở.
Ba. Đồ mượn kẹt ở chỗ ngại nhắn tin chứ không ở chỗ thiếu thời gian. Nhắn xong là nó hết lơ lửng, dù vẫn còn nằm đó vài hôm.