Đổi đèn trong một buổi chiều: ánh sáng từng phòng cho dễ sống
Các bài trước trong mục này là những việc làm trong một buổi: ba việc buổi sáng, chống ẩm, mười lăm phút trước khi khách tới, sắp tủ lạnh. Bài này là một việc mà nhiều nhà bỏ qua vì nghĩ nó nhỏ: đổi đèn. Không đục tường, không đi dây mới, chỉ thay bóng, thêm một hai cây đèn cắm, dời một chiếc đèn bàn. Một buổi chiều là xong.
Phong thuỷ nói nhiều về “nhà sáng thì khí vượng”, “góc tối là góc chết”. Bỏ chữ khí đi, câu đó vẫn đúng theo cách rất đời: nhà đủ sáng đúng chỗ thì dễ dọn, dễ đi lại ban đêm, đỡ vấp ngã, đỡ mỏi mắt. Còn sáng sai chỗ, sáng sai màu thì vừa tốn điện vừa khó chịu.
Đọc hai con số trên vỏ bóng đèn
Trước khi ra tiệm, biết đọc hai con số in trên vỏ hộp là đủ chọn đúng:
- Nhiệt độ màu (đơn vị K): số càng thấp ánh sáng càng vàng ấm, số càng cao càng trắng xanh. Khoảng ba nghìn K là vàng ấm như đèn sợi đốt cũ; khoảng bốn nghìn K là trắng trung tính; khoảng sáu nghìn K là trắng lạnh như ánh sáng ban ngày lúc trưa.
- Quang thông (đơn vị lm): lượng ánh sáng phát ra. Đây mới là con số cho biết đèn sáng hay tối, chứ không phải số W. Bóng LED cùng số W có thể sáng khác nhau nhiều.
Thêm một con số nữa nếu có: chỉ số hoàn màu (CRI hoặc Ra). Số càng gần một trăm thì màu đồ vật, màu thức ăn, màu da dưới đèn càng giống ánh sáng tự nhiên. Đèn bếp và đèn bàn trang điểm nên chọn số cao.
Từng phòng một: chọn màu và vị trí
- Phòng ngủ: ánh sáng vàng ấm, đèn chính không cần quá sáng. Thêm một đèn đầu giường bật được khi đang nằm, để không phải đứng dậy đi tới công tắc trong bóng tối.
- Phòng khách: trắng trung tính hoặc vàng ấm tuỳ gu. Thay vì một đèn trần thật sáng, hai ba nguồn sáng ở các góc (đèn cây, đèn bàn) làm phòng dễ chịu hơn, đỡ những góc tối.
- Bếp: trắng trung tính, đủ sáng, và quan trọng nhất là có đèn ngay trên mặt bếp, mặt thớt. Đèn trần đặt giữa bếp thường khiến người đứng nấu tự che bóng lên tay mình. Một thanh đèn dán dưới tủ treo giải quyết chuyện này.
- Bàn học, bàn làm việc: đèn bàn đặt phía đối diện tay cầm bút (người thuận tay phải đặt đèn bên trái) để tay không che bóng lên trang giấy.
- Nhà vệ sinh: đèn đủ sáng trước gương, ánh sáng chiếu vào mặt chứ không chỉ từ trên đỉnh đầu xuống.
🔴 Cầu thang, hành lang và đường đi đêm
Đây là phần quan trọng nhất của bài, nhất là với nhà có người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Rất nhiều cú ngã trong nhà xảy ra vào ban đêm, trên đường từ phòng ngủ ra nhà vệ sinh hoặc trên cầu thang.
- Cầu thang phải có công tắc ở cả chân lẫn đầu thang, hoặc đèn cảm biến chuyển động. Đi lên mà phải mò công tắc ở đầu kia là chuyện nguy hiểm.
- Đèn ngủ cắm ổ loại nhỏ, ánh vàng mờ, đặt dọc đường từ giường ra nhà vệ sinh. Chi phí rất nhỏ.
- Đèn cảm biến dán tường chạy pin cho hành lang không có ổ cắm.
- Ánh sáng ban đêm nên vàng và dịu, đủ thấy đường mà không làm tỉnh hẳn giấc.
Phong thuỷ nói gì về ánh sáng
Phong thuỷ dân gian khuyên tránh nhà âm u, góc tối lâu ngày, nhất là ở cửa chính và phòng khách, và khuyên phòng ngủ nên dịu, không chói. Những lời khuyên này trùng khá khít với điều người làm chiếu sáng vẫn nói. Có vài điều được truyền mà không cần làm theo một cách cứng nhắc: “đèn phải luôn bật ở bàn thờ” chẳng hạn. Nếu gia đình muốn giữ đèn thờ, chọn đèn LED công suất nhỏ, đặt chắc, xa vật dễ cháy; không để nến hay đèn dầu cháy suốt đêm khi không có người.
Còn những “đèn phong thuỷ” bán kèm lời hứa chiêu tài thì nên hiểu là đèn trang trí. Nó có thể đẹp, nhưng ánh sáng nó phát ra cũng chỉ là ánh sáng, đo bằng lm và K như mọi bóng đèn khác.
An toàn khi tự thay
- Ngắt cầu dao của khu vực trước khi thay bóng hoặc tháo chụp đèn, không chỉ tắt công tắc. Có những ổ đèn đấu dây sai, tắt công tắc vẫn còn điện.
- Đợi bóng cũ nguội rồi mới tháo, nhất là bóng halogen và bóng sợi đốt.
- Thang chắc, đặt trên nền khô phẳng, có người giữ. Đừng đứng lên ghế xoay, ghế nhựa.
- Không lắp bóng có công suất vượt mức ghi trên chụp đèn.
- Bóng đèn huỳnh quang cũ có chứa thuỷ ngân: nếu vỡ, mở cửa cho thoáng, gom mảnh bằng giấy cứng, không dùng máy hút bụi. Bỏ bóng cũ theo cách thu gom ở địa phương.
- Thấy dây điện cháy xém, ổ đèn chảy nhựa, chập chờn khi chạm vào: dừng lại, gọi thợ điện có chuyên môn.
Thứ tự làm trong một buổi chiều
- Đi một vòng lúc trời bắt đầu tối, ghi lại chỗ nào tối, chỗ nào chói, chỗ nào phải mò công tắc.
- Đọc vỏ bóng đang dùng, ghi đuôi đèn (loại vặn, loại cài) để mua đúng.
- Mua bóng thay, đèn ngủ cắm ổ, đèn dán cảm biến cho cầu thang hoặc hành lang.
- Thay từ phòng ít dùng tới phòng dùng nhiều, ngắt cầu dao từng khu.
- Tối hôm đó đi lại đường từ phòng ngủ ra nhà vệ sinh, xem đã đủ sáng chưa.
Nói gọn lại
Đổi đèn là một trong những việc rẻ nhất mà đổi được cảm giác căn nhà nhiều nhất. Đọc số K và số lm trên vỏ bóng, chọn vàng ấm cho phòng ngủ, trắng trung tính và có đèn trên mặt bếp cho bếp, và trước hết là làm sáng cầu thang và đường đi đêm. Ngắt cầu dao trước khi thay, và gọi thợ khi thấy dây cháy xém.